ปะเก็นไร้ใยหินกับปะเก็นยางต่างกันอย่างไร? เลือกให้เหมาะกับจุดติดตั้ง

ปะเก็นทั้งสองชนิดใช้ปิดรอยต่อเหมือนกัน แต่ไม่ได้ใช้แทนกันได้ทุกงาน เวลาจะเลือก ผมแนะนำให้เริ่มจากจุดติดตั้งก่อนว่าในท่อมีอะไรไหลผ่าน ร้อนแค่ไหน และมีแรงดันเท่าไร แล้วค่อยดูว่าวัสดุชนิดไหนเหมาะ

เพราะปัญหาปะเก็นรั่ว บางครั้งไม่ได้เกิดจากของไม่ดี แต่อาจเป็นเพราะเลือกวัสดุไม่ตรงกับงานตั้งแต่แรก

ปะเก็นไร้ใยหิน (Non-Asbestos Gasket)

คือวัสดุซีลกันรั่วซึมที่ถูกพัฒนาขึ้นมาเพื่อใช้ทดแทนปะเก็นแร่ใยหิน (Asbestos) แบบดั้งเดิม เนื่องจากแร่ใยหินมีส่วนประกอบที่เป็นอันตรายต่อระบบทางเดินหายใจและเป็นสารก่อมะเร็งเมื่อเส้นใยฟุ้งกระจาย

ปะเก็นชนิดใหม่นี้จึงเน้นความปลอดภัยต่อผู้ปฏิบัติงานเป็นหลัก โดยผลิตจากการนำเส้นใยสังเคราะห์ประสิทธิภาพสูง เช่น เส้นใยอรามิด (Aramid) เส้นใยคาร์บอน หรือเส้นใยแก้ว มาผสมผสานเข้ากับสารยึดประสาน (Binder) ประเภทโพลีเมอร์หรือยางชนิดต่างๆ ทำให้ได้แผ่นวัสดุที่เหนียว แข็งแรง และคงรูปได้ดี

จุดเด่นสำคัญที่ทำให้ปะเก็นไร้ใยหินได้รับความนิยมในวงการอุตสาหกรรม คือ ความสามารถในการทนความร้อนและแรงดันได้สูงกว่าปะเก็นยางทั่วไป

อีกทั้งยังมีให้เลือกหลากหลายสูตรเพื่อให้เหมาะสมกับสภาพแวดล้อมการใช้งานที่แตกต่างกัน ไม่ว่าจะเป็นการทนต่อน้ำมัน สารเคมี ไอน้ำ หรือก๊าซ จึงมักถูกนำไปใช้ในงานประกอบหน้าแปลนท่อ เครื่องจักร และระบบวาล์วที่ต้องการความมั่นใจในการป้องกันการรั่วซึมอย่างสูงสุดแบบไร้ความเสี่ยงด้านสุขภาพ

ปะเก็นยางกับปะเก็นไร้ใยหิน ต่างกันตรงไหน

ปะเก็นยาง มีจุดเด่นที่ความยืดหยุ่น เมื่อถูกหน้าแปลนกด เนื้อยางจะยุบตัวและแนบกับผิวสัมผัสได้ดี เราจึงพบปะเก็นยางได้บ่อยในระบบน้ำและงานทั่วไป แต่คำว่า “ปะเก็นยาง” ยังบอกสเปกไม่ครบ เพราะยางแต่ละชนิดมีคุณสมบัติต่างกัน เช่น EPDM กับ NBR ก็เหมาะกับของเหลวคนละประเภท

ส่วน ปะเก็นไร้ใยหิน ที่ใช้ในงานหน้าแปลน มักเป็นแผ่นเส้นใยอัดผสมสารยึดประสาน เนื้อแผ่นจะคงรูปกว่ายางและมีหลายสูตรให้เลือกตามสภาพงาน บางรุ่นใช้กับน้ำมัน บางรุ่นออกแบบมาสำหรับงานที่มีความร้อนหรือไอน้ำ แต่ต้องดูข้อมูลของรุ่นนั้นโดยตรง คำว่า “ไร้ใยหิน” ไม่ได้แปลว่าทนทุกอย่าง 

ที่ใช้คำว่าไร้ใยหิน ก็เพราะวัสดุชนิดนี้ไม่ได้ใช้แร่ใยหินเป็นส่วนประกอบ แร่ใยหินมีความเสี่ยงต่อสุขภาพเมื่อเส้นใยฟุ้งกระจายและถูกสูดเข้าไป โดยเฉพาะตอนวัสดุเก่าถูกรื้อหรือตัดแต่ง

งานแบบไหนควรใช้ปะเก็นยาง

ถ้าเป็นระบบน้ำที่อุณหภูมิไม่สูง หรือเป็นจุดที่ต้องการให้แผ่นซีลยุบตัวแนบหน้าแปลนได้ดี ปะเก็นยางอาจเป็นตัวเลือกที่เหมาะและไม่จำเป็นต้องขยับไปใช้แผ่นไฟเบอร์เสมอไป

แต่ก่อนสั่ง ต้องรู้ก่อนว่าเป็น ยางชนิดไหน สมมุติว่าท่อมีน้ำมันไหลผ่าน ก็ไม่ควรหยิบยางที่ใช้กับระบบน้ำมาใส่เพียงเพราะขนาดพอดี ยางบางชนิดอาจบวม เสื่อม หรือเสียรูปเมื่อสัมผัสของเหลวที่ไม่เหมาะกับมัน